Belastingplan 2024: de btw- en overdrachtsbelastingmaatregelen

Het demissionaire kabinet schaft het verlaagde tarief voor agrarische inputgoederen af en beperkt de samenloopvrijstelling bij vastgoedaandelentransacties. Andere keuzes schuift het door.

Op Prinsjesdag zijn de fiscale plannen van het demissionaire kabinet gepubliceerd. Hieronder zetten wij de voorgestelde btw- en de daarmee samenhangende overdrachtsbelastingmaatregelen op een rij. Voor al deze maatregelen geldt dat zij eerst door de Tweede en Eerste Kamer moeten worden goedgekeurd. Ook besteden wij aandacht aan enkele maatregelen die het kabinet doorschuift naar een volgend kabinet.

Afschaffing verlaagd tarief inputgoederen agrarische sector

Voorgesteld wordt om per 1 januari 2025 het verlaagde tarief af te schaffen voor inputgoederen in de agrarische sector. Het gaat om:

• granen en peulvruchten die geen voedingsmiddelen zijn
• pootgoed bestemd voor de teelt van groenten en fruit
• koeien, schapen, geiten, varkens en andere dieren die kennelijk bestemd zijn voor de voortbrenging of productie van voedingsmiddelen of voor gebruik in de landbouw, alsmede dieren bestemd voor het fokken daarvan, slachtafvallen van die dieren en goederen bestemd voor hun voortplanting
• beetwortelen
• land- en tuinbouwzaden voor zover die dienen voor de teelt van producten en oliehoudende zaden die onder het verlaagde tarief vallen
• rondhout
• stro en veevoer
• ruwe en ongewassen wol

Het verlaagde tarief was destijds gekozen omdat voor agrarische ondernemers de landbouwregeling gold, waardoor hun prestaties waren vrijgesteld en de btw op ingekochte goederen niet aftrekbaar was. Het verlaagde tarief voorkwam een forse btw-druk op hun kosten.

Sinds 1 januari 2018 is die landbouwregeling afgeschaft. Agrarische ondernemers kunnen de btw op inputgoederen nu volledig aftrekken, tenzij zij de kleineondernemersregeling toepassen. De afschaffing leidt voor hen dus niet tot hogere kosten, maar zij zullen vanaf 1 januari 2025 wel meer btw moeten voorfinancieren: 21% in plaats van 9%. De btw komt immers meestal pas terug nadat zij die aan de leverancier hebben betaald.

Heroverweging verlaagde tarieven en nultarief groente en fruit

Het kabinet heeft een extern bureau een brede evaluatie laten uitvoeren. De belangrijkste conclusie van het rapport dat dit voorjaar naar de Tweede Kamer ging, is dat verlaagde btw-tarieven in het algemeen geen doelmatig instrument zijn om de beoogde doelen te bereiken, zoals prijsverlaging, stimulering van werkgelegenheid en ondersteuning van een bepaalde branche. Het kabinet laat het aan een volgend kabinet om te besluiten over handhaven, versoberen of afschaffen.

Het kabinet informeerde de Kamer dit voorjaar ook over het SEO-onderzoek naar de invoering van een nultarief op groente en fruit. De uitkomst is dat zo'n nultarief geen geschikte maatregel is om de consumptie te stimuleren. Het is daarom van belang ook naar alternatieven te kijken, zoals gerichte subsidies of het breder verstrekken van gratis groente en fruit op scholen aan wie het nodig heeft. Ook die besluitvorming laat het demissionaire kabinet aan zijn opvolger.

Beperking samenloopvrijstelling bij vastgoedaandelentransacties

In eerdere berichten vroegen wij al aandacht voor het voornemen de samenloopvrijstelling te schrappen bij de verkrijging van nieuw vastgoed via een aandelentransactie. Het kabinet acht het ongewenst dat de overdracht van een nieuw gebouw verschillend wordt behandeld naargelang gekozen wordt voor overdracht van de stenen (21% btw met samenloopvrijstelling) dan wel van de aandelen in de vastgoedvennootschap (geen btw met samenloopvrijstelling).

Voorgesteld wordt de samenloopvrijstelling vanaf 1 januari 2025 niet meer toe te passen op de overdracht van nieuw vastgoed via een aandelentransactie. Die afschaffing geldt alleen als kort gezegd een derde of meer van de aandelen wordt overgedragen, dus bij overdracht van een aanmerkelijk belang.

Om overkill weg te nemen geldt een uitzondering: de samenloopvrijstelling blijft van toepassing als de koper het nieuwe vastgoed gedurende twee jaar na verkrijging voor minimaal 90% gebruikt voor prestaties met recht op aftrek. Die voorwaardelijke uitzondering is vooral van belang voor commercieel vastgoed.

Om te voorkomen dat op nieuw vastgoed dat niet aan die 90%-eis voldoet, zoals woningen of zorgvastgoed, zowel niet-aftrekbare btw drukt bij de vastgoedvennootschap als 10,4% overdrachtsbelasting op de aandelentransactie, stelt het kabinet een nieuw verlaagd tarief van 4% voor. Vanaf 1 januari 2025 gelden dan drie tarieven: 10,4%, 4% en 2%.

Voor transacties waarbij verkoper en koper de beoogde verkrijging vóór 19 september 2023, 15.15 uur zijn overeengekomen, geldt overgangsrecht. De inspecteur kan dan worden verzocht de samenloopvrijstelling toe te passen, mits:

• het verzoek binnen drie maanden na 1 januari 2024 is ingediend
• op het moment van het sluiten van de overeenkomst aannemelijk is dat de transactie niet hoofdzakelijk tot doel had voor de samenloopvrijstelling in aanmerking te komen