Beperking btw-aftrek notariskantoor door renteopbrengsten derdengeldrekening

Rechtbank Noord-Holland oordeelt dat positieve rente op de derdengeldrekening de aftrek beperkt. Er zijn naar onze mening goede argumenten om dat oordeel te betwisten.

Een notaris is verplicht op zijn naam een derdengeldrekening, ook wel kwaliteitsrekening genoemd, aan te houden bij een bank. Die rekening is uitsluitend bestemd voor gelden die hij in verband met zijn werkzaamheden onder zich neemt. Hij is bevoegd tot beheer en beschikking, maar het geld behoort niet aan hem toe, wel aan de gezamenlijke rechthebbenden.

Eventuele positieve rente komt daarom in beginsel aan die rechthebbenden ten goede. Bij kortlopende transacties hoeft de notaris echter geen rente te vergoeden wanneer die maximaal vijf werkdagen op de rekening heeft gestaan. Bij een positieve rentestand, wat tegenwoordig geen vanzelfsprekendheid meer is, kan hij zo renteopbrengsten ontvangen die hij zelf mag houden. Over die opbrengsten is hij geen btw verschuldigd.

Rechtbank Noord-Holland

In een recente uitspraak kwam de vraag aan de orde of die renteopbrengsten leiden tot een beperking van de btw-aftrek.

Het ging om een notariskantoor met een grote commerciële vastgoedpraktijk dat in de jaren 2011 tot en met 2013 jaarlijks meer dan een ton aan positieve rente behaalde. De reguliere, met btw belaste omzet bedroeg in die jaren ruim € 1,4 miljoen in 2011 en ruim € 1,3 miljoen in 2012 en 2013. Het kantoor bracht de btw op de kosten volledig in aftrek.

Volgens de Belastingdienst ten onrechte, omdat het kantoor ook onbelaste prestaties verrichtte, namelijk het tegen rentevergoeding in deposito geven van kapitaal, waardoor de btw op de algemene kosten slechts pro rata aftrekbaar is. Zij corrigeerde de aftrek met een naheffingsaanslag en legde een boete op van 10%. Rechtbank Noord-Holland stelde de Belastingdienst in het gelijk en oordeelde dat geen sprake was van een pleitbaar aftrekstandpunt.

Wat betekent dit?

Notariskantoren die vanaf 2017 positieve renteopbrengsten hebben behaald en de btw volledig in aftrek hebben gebracht, lopen een naheffings- en boeterisico.

Bedragen die renteopbrengsten in een jaar bovendien meer dan 10% van de omzet, dan bestaat het gevaar dat de Belastingdienst zich op het standpunt stelt dat voor de aankoop of huur van een pand ten onrechte is geopteerd voor een belaste levering of belaste huur, met een mogelijke claim van de verkoper of verhuurder voor herzieningsschade als gevolg. Voor die optie geldt immers de eis dat het pand minimaal voor 90% voor belaste prestaties wordt gebruikt.

Niettemin zijn er naar onze mening goede argumenten om het standpunt van de Belastingdienst en het oordeel van de rechtbank te betwisten. De rechtspraak van het Hof van Justitie waarop de rechtbank zich baseert verschilt op relevante punten van de situatie van een derdengeldrekening. Daarnaast zijn in deze procedure argumenten niet aangevoerd die wel van belang zijn voor de vraag of het aftrekstandpunt pleitbaar is. Die pleitbaarheid telt, want bij een pleitbaar standpunt mag de Belastingdienst in ieder geval geen boete opleggen.