Over magische truffels, maagtabletten, kauwgom en btw

Niet alles wat bestemd is om gegeten te worden is voor de btw een voedingsmiddel. De strikte Europese uitleg leidt tot logische uitkomsten, maar legt ook een zwakke plek in het Nederlandse beleid bloot.

Voedingsmiddel

Voor de levering van voedingsmiddelen geldt het verlaagde btw-tarief van 9%. Niet alles wat bestemd is om door de mens gegeten te worden is een voedingsmiddel. Volgens het X-arrest van het Hof van Justitie EU ziet het begrip voedingsmiddel op essentiële producten die:

• geschikt zijn voor menselijke consumptie
• voedingsstoffen bezitten die dienen voor de opbouw, energievoorziening en regulering van het menselijke organisme en noodzakelijk zijn voor de instandhouding, de werking en de ontwikkeling daarvan
• vanwege die voedingsstoffen geconsumeerd worden

Lustopwekkende en bewustzijnsveranderende middelen

Op basis van deze criteria heeft de Hoge Raad, na prejudiciële vragen in de zaak X, beslist dat lustopwekkende middelen met een volstrekt te verwaarlozen hoeveelheid voedingsstoffen geen voedingsmiddelen zijn voor de btw. Recent heeft de Hoge Raad in een tiental zaken beslist dat zogenoemde magische truffels dat evenmin zijn.

Deze truffels worden ingenomen vanwege de bewustzijnsveranderende effecten, het in hogere sferen komen, en niet vanwege de noodzakelijke voedingsstoffen. Juist door die effecten worden ze in zulke kleine hoeveelheden geconsumeerd dat de hoeveelheid noodzakelijke voedingsstoffen verwaarloosbaar is. Het verlaagde tarief voor voedingsmiddelen bestaat om bepaalde bijzonder noodzakelijk geachte producten voor de consument goedkoper en dus toegankelijker te maken. In dat licht is de uitkomst naar onze mening logisch.

Maagtabletten

Dat betekent niet dat producten die voor de consument wél essentieel zijn daarmee voedingsmiddelen zijn. Een recent standpunt van de Kennisgroep omzetbelasting over maagtabletten illustreert dat. Dit product, dat niet onder het verlaagde tarief voor geneesmiddelen valt, bevat stoffen die het maagzuur neutraliseren. Voor de modale consument is het essentieel om van zijn brandende maagzuur af te komen, maar hij neemt het in om die therapeutische reden en niet vanwege de voedingsstoffen. De kennisgroep heeft daarom naar onze mening terecht het standpunt ingenomen dat maagtabletten geen voedingsmiddel zijn. De levering ervan is belast met 21% btw.

Snoepgoed, waaronder kauwgom

De strikte uitleg van het begrip voedingsmiddelen roept wel vervolgvragen op. In het beleid staat expliciet dat snoepgoed, waaronder kauwgom, een voedingsmiddel is. Toch is bij deze categorie niet altijd evident dat de producten worden ingenomen vanwege de voedingsstoffen. Denk aan kauwgom of snoepgoed met xylitol voor een frisse adem.

Het gaat om producten die door de modale consument in kleine hoeveelheden worden geconsumeerd, waardoor de hoeveelheid voedingsstoffen in één snoepje of kauwgompje verwaarloosbaar is. Bovendien consumeert die consument ze niet vanwege de voedingsstoffen, maar vanwege de frisse adem. Ook het doel van het verlaagde tarief biedt geen steun voor toepassing daarvan op deze producten.

Dit voorbeeld maakt naar onze mening duidelijk dat de afbakening van het begrip voedingsmiddelen in het beleid toe is aan een richtlijnconforme opfrissing. Het is niet logisch om in het beleid de strikte Europese uitleg te prediken en tegelijkertijd snoepgoed en kauwgom zonder meer als voedingsmiddel aan te merken, mogelijk vanwege de lastige afbakening. Dat is eten van twee walletjes.