Belastbaarheid van contributies: waarom u geen appels met peren moet vergelijken

Of contributie belast is, hangt af van het rechtstreeks verband tussen de betaling en wat het lid ervoor terugkrijgt. Het klassieke Apple and Pear-arrest laat zien hoe dat werkt.

De Belastingdienst heeft een Stichtingen en Verenigingen Loket geopend, zodat stichtingen en verenigingen eenvoudig kunnen nagaan welke fiscale verplichtingen zij hebben. Daar kan ook een btw-positiecheck worden gedaan. Vult u daarin in dat u contributie aan de leden in rekening brengt, dan krijgt u als resultaat dat u contact moet opnemen over de eventuele belastbaarheid daarvan.

Goed om te weten hoe de vork in de steel zit voordat u dat doet. De belastbaarheid van contributie heeft alles te maken met het rechtstreeks verband tussen de betaling en wat de betaler ervoor terugkrijgt, en dat verschilt per situatie.

Het rechtstreeks verband

De Wet OB belast de levering van goederen en diensten die onder bezwarende titel worden verricht. Van een bezwarende titel is sprake als er een rechtstreeks verband bestaat tussen de prestatie en de ontvangen vergoeding. In het Apple and Pear-arrest verduidelijkte het Hof van Justitie in 1988 hoe dat begrip moet worden uitgelegd.

Appels en peren

De Apple and Pear Development Council trad naar buiten als publiekrechtelijk lichaam en had tot taak reclame te maken, promotieacties te voeren en de kwaliteit te verbeteren van in Engeland en Wales geproduceerde appels en peren.

Om de kosten daarvan te dekken deed de Council een beroep op contributiebetalende leden, appel- en perentelers. De belastingdienst meende dat die contributie in rechtstreeks verband stond met het voordeel dat een individuele teler had van de werkzaamheden.

Het Hof oordeelde ontkennend: de voordelen van de diensten van de Council kwamen de gehele sector ten goede en niet de individuele teler. De contributie werd als wettelijke verplichting aan de individuele teler opgelegd, waarbij irrelevant was of die er zelf voordeel bij had.

De impact van dit klassieke arrest

Na dit arrest werd duidelijk dat pas sprake is van een rechtstreeks verband wanneer met de contributie een individueel voordeel wordt behaald. In deze zaak had de gehele sector profijt van de werkzaamheden en niet alleen de leden, zodat een individueel voordeel ontbrak.

Relevantie voor de praktijk

Het arrest toont aan dat het rechtstreeks verband bepalend is voor de vraag of een prestatie belast kan worden. De aanwezigheid van een individueel voordeel moet per geval worden beoordeeld.

Recent oordeelde Rechtbank Noord-Holland over de belastbaarheid van contributie betaald door leden van een vereniging van autoliefhebbers. De rechtbank borduurt daarin voort op Apple and Pear, en ook daar was het rechtstreeks verband doorslaggevend. Er was daarvan geen sprake, omdat de leden altijd hetzelfde bedrag betaalden ongeacht de mate waarin zij aan de activiteiten deelnamen, en omdat zij niet konden afdwingen dat en hoeveel activiteiten de vereniging organiseerde.

Apple and Pear en de daaropvolgende rechtspraak laten zien dat een individueel voordeel doorslaggevend is voor de belastbaarheid van contributie.