Is een schadevergoeding belastbaar voor de btw?

De scheidslijn tussen een betaling voor geleden schade en een vergoeding voor een prestatie is dun. Aan de hand van een beëindigingsvergoeding bij huur lopen wij het onderscheid langs.

De grens tussen een betaling voor geleden schade, die niet belastbaar is, en een vergoeding als tegenprestatie voor een onder bezwarende titel verrichte prestatie, die dat wel is, is dun. Wij bespreken het onderwerp aan de hand van een casus en het arrest Lubbock Fine & Co van het Hof van Justitie van 15 december 1993 (C-63/92).

Casus

Orion BV verhuurt een kantoorruimte aan WS BV. De partijen zijn niet met elkaar verweven en vormen dus geen fiscale eenheid. De verhuur vindt vrijgesteld van btw plaats en de overeenkomst loopt tot en met 1 april 2024.

Partijen zijn in overleg getreden om de huurovereenkomst voortijdig te beëindigen in verband met de geplande herontwikkeling van de locatie. Zij hebben overeenstemming bereikt en een beëindigingsovereenkomst gesloten waarin is afgesproken dat de huur uiterlijk 15 juli 2022 eindigt. Door ondertekening stemt WS BV in met ontbinding vóór die datum of zoveel eerder als mogelijk, en ontvangt daarvoor van Orion BV een beëindigingsvergoeding van € 225.000.

Vraag

Is WS BV btw verschuldigd over die vergoeding?

Uitwerking

Een schadevergoeding is in beginsel niet belast, omdat zij niet wordt betaald in ruil voor een overeengekomen prestatie. Kenmerkend is immers dat iemand tegen zijn wil schade lijdt en daarvoor schadeloos wordt gesteld.

Het is echter te kort door de bocht om te stellen dat over een schadevergoeding nooit btw verschuldigd is. Soms wordt volgens afspraak een vergoeding betaald voor de te lijden schade, en zo'n vergoeding geldt als de tegenprestatie voor een belastbare dienst. Bij iedere schadevergoeding die een btw-ondernemer ontvangt is het daarom nodig vast te stellen of het gaat om een vergoeding voor een levering of dienst.

Een schadevergoeding is belastbaar als iemand ergens in toestemt en daarvoor een vergoeding ontvangt. Komen partijen bijvoorbeeld een ontbindingsvergoeding overeen wanneer een van hen een overeenkomst ontbindt, dan is die naar onze mening belastbaar. Zij wordt immers betaald voor de dienst van de andere partij: het vrijwillig meewerken aan de ontbinding, oftewel het vrijwillig afstand doen van het recht nakoming te eisen. Dat is in lijn met Lubbock Fine & Co.

In deze casus betaalt Orion BV de vergoeding voor de dienst van WS BV, namelijk het vrijwillig meewerken aan de ontbinding. WS BV stemt ergens mee in en ontvangt daarvoor een vergoeding, dus de beëindigingsvergoeding is belastbaar.

Belastbaar wil echter niet zeggen belast. Dat is niet het geval als een vrijstelling van toepassing is. In Lubbock Fine & Co oordeelde het Hof dat het vrijwillig meewerken aan de ontbinding, oftewel het afstand doen van het recht nakoming van de huurovereenkomst te eisen, dezelfde btw-behandeling krijgt als de oorspronkelijke huurprestatie. De beëindigingsvergoeding volgt dus het regime van de oorspronkelijke huur. Omdat Orion BV vrijgesteld verhuurt, is WS BV over de vergoeding geen btw verschuldigd.

Praktijkbelang

Dat een vergoeding schadevergoeding wordt genoemd, betekent niet dat er geen btw verschuldigd is: de benaming die partijen kiezen is niet bepalend. Schadevergoedingen kunnen onder omstandigheden gelden als vergoeding voor een prestatie. Twijfelt u of u btw verschuldigd bent, laat dat dan beoordelen.