Klassieker: het DTZ Zadelhoff-arrest over bemiddeling bij aandelentransacties

Bemiddeling bij de aan- of verkoop van een vennootschap via een aandelentransactie is vrijgesteld van btw. Uit het klassieke DTZ Zadelhoff-arrest volgt dat ook merchant- en investmentbankers en corporate finance- en M&A-adviseurs vrijgestelde bemiddelingsdiensten kunnen verrichten.

Lang werd in Nederland op basis van het Merchantbankers-arrest uit 2001 aangenomen dat deze diensten met btw belast zijn. Het DTZ Zadelhoff-arrest heeft dat beeld bijgesteld.

Het DTZ Zadelhoff-arrest

Het arrest is gewezen op 5 juli 2012. Een makelaars- en adviesbureau op het gebied van vastgoed kreeg de opdracht gegadigden te zoeken voor de aankoop van twee vastgoedcomplexen die haar in het buitenland gevestigde cliënt in bezit had. De overdracht van de complexen vond plaats door overdracht van de aandelen in de vennootschappen die eigenaar waren. De gevraagde verkoopprijs van die aandelen hing nagenoeg uitsluitend af van de verkoopwaarde van de complexen.

DTZ Zadelhoff bracht geen btw in rekening. Zij ging ervan uit dat haar diensten waren vrijgesteld omdat het ging om een handeling inzake aandelen, of dat zij niet in Nederland belast waren omdat de opdrachtgever hier niet was gevestigd. De inspecteur legde een naheffingsaanslag op, omdat de vrijstelling voor handelingen inzake aandelen naar zijn mening niet van toepassing was.

Via Rechtbank Haarlem en Gerechtshof Amsterdam kwam de zaak bij de Hoge Raad, die onder meer de volgende prejudiciële vraag stelde aan het Hof van Justitie EU:

Valt de dienst verricht door DTZ Zadelhoff, die is gericht op de overdracht van aandelen maar in wezen de overgang van onroerende zaken betreft, onder de btw-vrijstelling voor handelingen inzake aandelen?

Het Hof van Justitie oordeelde dat de handelingen onder de vrijstelling vallen. Die geldt voor handelingen zoals die van DTZ Zadelhoff, die gericht zijn op en geleid hebben tot de overdracht van aandelen, zelfs als zij in wezen betrekking hebben op onroerende zaken en de indirecte overgang daarvan. Bepalend is de objectieve aard van de handeling, en de uiteindelijke transactie was een overdracht van aandelen.

De activiteiten van DTZ Zadelhoff voldoen bovendien aan het begrip bemiddeling. Bemiddeling is een activiteit die tot doel heeft het nodige te doen opdat twee partijen een contract sluiten, zonder dat de bemiddelaar een eigen belang heeft bij de inhoud daarvan. Het zoeken naar een contractspartij is daarvan een essentieel onderdeel.

Praktijkbelang

Het arrest bevestigt dat de objectieve aard van de handeling leidend is en niet de intentie van partijen. Daarnaast blijkt eruit dat diensten van merchant- en investmentbankers en van corporate finance- en M&A-adviseurs btw-vrijgestelde bemiddelingsdiensten kunnen zijn.

In het besluit bemiddeling bij effectentransacties is de reikwijdte van het begrip bemiddeling inzake aandelen uitgewerkt. Dienstverlening die gericht is op het tot stand brengen van de aan- of verkoop van een bedrijf of belang via een aandelentransactie kwalificeert als vrijgestelde bemiddeling. Louter materiële of technische diensten, zoals juridische dienstverlening of waarderingsadvies, brengen de overeenkomst niet tot stand en vallen daarom niet onder de vrijstelling.