Kringloopwinkels en btw

Op de verkoop van tweedehands goederen wordt doorgaans de margeregeling toegepast, zodat over hetzelfde consumptiegoed niet meermaals btw verschuldigd is. Bij geschonken goederen blijkt dat doel in de praktijk te worden gemist.

Kringloopwinkels spelen een belangrijke rol in de circulaire economie. Ze verlengen de levensduur van producten en bieden werkgelegenheid aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Op de verkoop van tweedehands goederen wordt doorgaans de margeregeling toegepast: btw is dan verschuldigd uit het verschil tussen verkoopprijs en inkoopprijs, de marge.

Casus: kringloopwinkel De Schatkamer

De Schatkamer is een bloeiende kringloopwinkel vol vergeten juweeltjes. Bedrijfsleider Jan biedt een sociale werkplek en de dagelijkse werkzaamheden bestaan uit het in ontvangst nemen van goederen, controle op bruikbaarheid en de verkoop. Jan worstelt met één probleem: de btw-heffing voelt onrechtvaardig.

De meeste spullen komen binnen via schenkingen. Zo doneerde de heer De Vries een prachtige, zeldzame vaas. De inkoopprijs is dus nihil. De vaas blijkt gewild en Jan verkoopt hem voor € 400. De winstmarge is gelijk aan de volledige verkoopprijs, waardoor Jan 21% btw betaalt over de gehele opbrengst van het geschonken artikel. Was er wel een inkoopprijs betaald, bijvoorbeeld € 200, dan had hij alleen over de door hem toegevoegde marge van € 200 btw hoeven af te dragen.

Over veel van de geschonken goederen is in het verleden al btw betaald. Daarom voelt het voor Jan onrechtvaardig dat bij verkoop opnieuw btw over de gehele waarde verschuldigd is. Gezien de doelstelling van kringloopwinkels om gebruikte spullen een tweede leven te geven, zou volgens hem een verlaagd tarief of een vrijstelling meer op zijn plaats zijn.

Uitspraak Rechtbank Gelderland

In 2022 besloot een Gelderse kringloopwinkel haar werkwijze te veranderen. De stichting achter de winkel wilde profiteren van de margeregeling. Geschonken goederen zouden op papier worden gekocht tegen een bepaalde prijs, waarna dat bedrag door de schenker werd geschonken. Zo ontstond een inkoopprijs, waardoor op grond van de margeregeling minder btw verschuldigd zou zijn.

In theorie leek het sluitend: er werd gekocht, betaald en weer geschonken. In de praktijk ging het anders. De kringloop betaalde niemand daadwerkelijk en geen enkele schenker vroeg om een vergoeding of een kwitantie voor de zogenoemde gift.

Toen de stichting in haar btw-aangifte over juli 2022 de margeregeling toepaste en een teruggaaf vroeg, wees de Belastingdienst dat verzoek af. De stichting ging in bezwaar en daarna in beroep. De rechter constateerde dat de kringloop geen vergoeding had betaald, dat inbrengers niet op de hoogte waren van de constructie en dat er geen echte keuzevrijheid bestond. De inkoopprijs bestond alleen op papier. De rechtbank oordeelde daarom dat de margeregeling niet op deze manier kon worden toegepast. De btw moest gewoon uit de volledige verkoopprijs worden berekend.

Praktijkbelang

Voor de praktijk betekent de uitspraak dat bij toepassing van de margeregeling moet worden uitgegaan van een werkelijk betaalde inkoopprijs. Nederland biedt kringloopwinkels geen ruimte om geschonken goederen tegen een fictieve inkoopprijs te waarderen. Tegen de uitspraak is hoger beroep aangetekend.