Overgang onderneming in de btw in de Europese spotlights

De niet-leveringsregel bij de overgang van een onderneming staat in drie Europese zaken in de schijnwerpers. Ze maken duidelijk dat partijen er niet te snel van uit moeten gaan dat de faciliteit van toepassing is.

De btw kent een faciliteit voor de overgang van een onderneming. Die houdt in dat bij de overgang van een onderneming geacht wordt geen leveringen of diensten plaats te vinden en dat degene op wie de onderneming overgaat in de plaats treedt van de btw-rechten en verplichtingen van de overdrager, bijvoorbeeld de herzieningsverplichting.

De faciliteit, ook wel de niet-leveringsregel genoemd, voorkomt twee dingen. Ten eerste hoeft niet per goed of dienst dat overgaat te worden nagegaan of en hoeveel btw verschuldigd is. Ten tweede hoeft de verkrijger geen aanzienlijk btw-bedrag voor te financieren. Deze faciliteit staat in diverse Europese zaken in de schijnwerpers. Hieronder laten wij die zaken de revue passeren.

Roenes: verhuurd vastgoed van ontwikkelaar naar belegger

Eind 2025 heeft de Hoge Raad aan het Hof van Justitie EU de vraag voorgelegd of de verkoop van btw-vrijgesteld verhuurd vastgoed door een projectontwikkelaar aan een vastgoedbelegger is aan te merken als een overgang van een algemeenheid van goederen. Zo ja, dan is de projectontwikkelaar over de levering van het nieuwe vastgoed geen btw verschuldigd en treedt de belegger in zijn btw-rechten en verplichtingen.

Het voordeel daarvan is aanzienlijk: de btw-druk op dit ontwikkelde vastgoed blijft beperkt tot de niet-aftrekbare btw op de kosten van de projectontwikkelaar. Op de door hem toegevoegde waarde drukt geen btw. Het Hof van Justitie EU heeft de zaak doorgestuurd naar het Gerecht, dat nog moet beslissen. De zaak staat geregistreerd onder de naam Roenes. Voor de vastgoedpraktijk is dit een zaak om in de gaten te houden.

A&P Deco: verhuur van het bedrijfspand deelt niet mee

Roenes is niet de enige zaak over deze faciliteit die bij het Europese Gerecht ligt. In de zaak A&P Deco NV heeft A-G Brkan geconcludeerd dat bij de overgang van een tuincentrum, waarbij het bedrijfspand niet wordt overgedragen maar btw-vrijgesteld aan de koper wordt verhuurd, die verhuur niet in de faciliteit deelt. De verhuur van het bedrijfspand is een doorlopende dienst die vanaf de overdracht aan de koper van de onderneming plaatsvindt. Het gevolg is een herzieningscorrectie bij de verkoper vanwege de vrijgestelde verhuur.

In Nederland kan die herziening worden voorkomen door te kiezen voor btw-belaste verhuur, mits de koper (zoals in deze zaak) aftrekgerechtigd is en het gehuurde vastgoed voor minimaal 90% voor aftrekgerechtigde activiteiten gaat gebruiken. Het Gerecht moet ook hier nog beslissen. De zaak laat zien hoe belangrijk het is de btw-gevolgen van een overgang zorgvuldig in kaart te brengen voordat de handtekeningen zijn gezet.

D.B.: schenking van een onderneming in twee helften

De laatste zaak is D.B. Daarin gaat het niet om verkoop, maar om schenking van een onderneming. Hoewel de btw een transactiebelasting is, kan een overgang van goederen om niet tot heffing leiden wanneer de schenkende ondernemer voor die goederen, zoals voorraad en inventaris, btw-aftrek heeft genoten.

Het gaat om een moeder die haar twee dochters ieder 50% van haar onderneming schenkt. De dochters brengen dat belang vervolgens in in hun gezamenlijke v.o.f., een bestaande onderneming, die de economische activiteit van het bedrijf voortzet. Van een afstand bezien lijkt sprake van een overgang van een onderneming. A-G Martín Y Perez de Nanclares concludeert niettemin dat de faciliteit toepassing mist. Naar zijn mening moeten de schenkingen afzonderlijk worden bezien en is bij die afzonderlijke schenking geen sprake van een overgang van een onderneming: met een belang van 50% kan immers geen economische activiteit worden voortgezet. Bovendien zetten de dochters de onderneming zelf niet voort, dat doet hun v.o.f. Ook hier volgt de beslissing van het Gerecht nog.

Praktijkbelang

Drie bij het Gerecht aanhangige zaken over dezelfde faciliteit: het is niet te veel gezegd dat de niet-leveringsregel in de Europese spotlights staat. De beslissingen volgen nog, maar de zaken maken nu al duidelijk dat partijen bij een overgang van een onderneming er niet te snel van uit moeten gaan dat de faciliteit van toepassing is. Toets dat vooraf zorgvuldig.

Draagt u of uw cliënt een bedrijf of verhuurd vastgoed over of neemt u er een over? Wij denken graag mee over de optimalisering van uw btw-positie.