Dwingt het Hof van Justitie tot een ruimere uitleg van de financiële verwevenheid?

Het arrest Norddeutsche Gesellschaft für Diakonie zet de strikte Nederlandse uitleg van de financiële verwevenheid op de tocht. Goed nieuws voor wie een fiscale eenheid wil, minder goed voor wie die juist wil vermijden.

Uitgangspunt is dat iedere ondernemer zelfstandig in de btw-heffing wordt betrokken, ook binnen een concern of samenwerkende groep. Daarop bestaat een uitzondering: de fiscale eenheid. Ondernemers die financieel, organisatorisch en economisch met elkaar verweven zijn worden samen als één btw-ondernemer beschouwd.

In 2015 oordeelde het Hof van Justitie dat de concretisering van die verwevenheden op nationaal niveau moest plaatsvinden. Het beschouwde de verwevenheidseisen dus niet als uniebegrippen waarvan de uitleg aan het Hof zelf is voorbehouden.

De Hoge Raad

De Hoge Raad gaf in de jaren tachtig voor het eerst nadere invulling aan die eisen. Voor vennootschappen met een in aandelen verdeeld kapitaal geldt sindsdien dat ten minste vereist is dat de meerderheid van de aandelen in de deelneming en de daaraan verbonden zeggenschap middellijk of onmiddellijk in dezelfde handen is.

Gaat het om gelieerde personen zonder in aandelen verdeeld kapitaal, zoals een stichting of vereniging, dan is sprake van financiële verwevenheid als de ene persoon een mate van zeggenschap heeft in de andere die niet onderdoet voor die van een aandeelhouder, en de financiële relatie zodanig is dat door gebruikmaking van die zeggenschap de financiële posities in een gewenste onderlinge verhouding kunnen worden gebracht.

Het Hof van Justitie

Het recente arrest Norddeutsche Gesellschaft für Diakonie roept de vraag op of die uitleg niet te strikt is. Het Hof lijkt daarin een ommezwaai te maken door te oordelen dat financiële verwevenheid tóch een begrip is dat op Europees niveau moet worden uitgelegd, zodat het in alle lidstaten dezelfde betekenis heeft.

Het Hof oordeelt dat voor financiële verwevenheid niet vereist is dat naast de meerderheid van de aandelen ook de meerderheid van de stemrechten aanwezig is. Daarmee zet het niet alleen de strikte Duitse uitleg op de tocht, maar ook de Nederlandse.

Wat betekent dit voor u?

Hoewel de Hoge Raad begin dit jaar zijn strikte uitleg nog bevestigde, is het een kwestie van tijd voordat de vraag opnieuw op zijn bord ligt. Naar onze mening zal hij er dan niet aan ontkomen de lat lager te leggen.

Dat is goed nieuws voor ondernemers die graag een fiscale eenheid willen vormen, met name samenwerkende stichtingen en verenigingen in de non-profitsector, bijvoorbeeld om heffing over onderlinge doorbelastingen te voorkomen, maar die tot nu toe struikelden over de strikte voorwaarde.

Voor ondernemers die juist géén fiscale eenheid wensen met een gelieerde ondernemer, bijvoorbeeld vanwege aftrekbeperkingen op de algemene kosten, en die daarom hebben gekozen voor een structuur waarin niemand de meerderheid van de aandelen en de zeggenschap heeft, is het arrest minder goed nieuws. Vooralsnog kunnen zij zich op de strikte uitleg van de Hoge Raad beroepen, maar de vraag is hoe lang nog.